Các đặc điểm về giai đoạn sinh trưởng của cây bắp

Cây bắp (Ngô) là loại cây lương thực khá phổ biến trên thế giới và cả Việt Nam. Đặc điểm sinh trưởng của cây bắp là yếu tố quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng của mùa vụ. Từ những giai đoạn đầu tiên của sự phát triển cho đến khi thu hoạch, mỗi bước trong quá trình sinh trưởng của cây bắp đều cần được chú trọng và hiểu rõ để tối ưu hóa sản lượng. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá những đặc điểm quan trọng của sự sinh trưởng cây bắp và yếu tố ảnh hưởng chính giúp cây phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất vượt trội.

1. Đặc điểm về giai đoạn sinh trưởng của cây bắp 

Cây bắp (ngô) có thời gian sinh trưởng ngắn hoặc dài, tùy thuộc vào giống ngô cùng như các điều kiện ngoại cảnh, từ khi gieo đến khi ngô chín trung bình khoảng từ 90 đến 160 ngày, bao gồm các giai đoạn sinh trưởng:  

1.1 Giai đoạn nảy mầm: Từ lúc trồng đến cây 3 lá 

– Giai đoạn nảy mầm được xác định từ lúc lá mầm bắt đầu xuất hiện trên mặt đất. Trước quá trình này, hạt phải dược hấp thụ nước (khoảng 30% so với khối lượng hạt) và oxy để nảy mầm. Qúa trình sinh hóa phức tạo diễn ra bên trong hạt bằng cách oxy hóa các chất dự trữ, chuyển hóa các chất hữu cơ phức tạp thành các chất đơn giãn dễ hòa tan.  
– Từ đó rễ mầm sơ sinh sẽ nhanh chóng xuất hiện gần đỉnh của hạt, phụ thuộc vào điều kiện môi trường như độ ẩm, nhiệt độ và độ thoáng khí. 

– Bao lá mầm (xuất hiện từ phổi của hạt) được đẩy lên mặt đất nhờ sự kéo dài của trụ gian lá mầm. Sau khi nảy mầm, cây sẽ ngừng phụ thuộc vào dinh dưỡng dự trữ có sẵn trong hạt và rễ phát triển hơn lá.  

Các yêu cầu ngoại cảnh cần thiết bao gồm: 
+ Nước: tương đối thấp (khoảng 45% trọng lượng của hạt).  
+ Độ ẩm: tương đối tầm 60 – 70%  
+ Nhiệt độ: từ 25 – 30 độ C là thích hợp để ngô nảy mầm (nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao sẽ ảnh hưởng đến mầm) 
+ Không khí: nên tạo độ thoáng khí vì ngô đã được 3 lá hạt quá trình hô hấp mạnh ( độ thoáng tỉ lệ nghịch với độ ẩm đất)  

1.2 Giai đoạn cây con: Từ lúc cây 3 lá đến phân hóa hoa 

– Khoảng từ 10 đến 40 ngày sau khi gieo (giống ngô 4 tháng) thì pha đầu của giai đoạn 1 bắt đầu diễn ra khi cây đạt từ 3 – 4 lá đến 7 – 9 lá. Giai đoạn này cây bắt đầu hút chất dinh dưỡng của đất và quá trình quang hợp của lá cũng bắt đầu diễn ra, thân và lá trên mặt đất nhưng phát triển chậm lại  

– Sau đó cây bắt đầu phân hóa đến bước 2 – 4 của bông cờ, lóng thân cũng bắt đầu phân hóa. Lớp rễ đốt dần hình thành, phát triển mạnh hơn thân lá. Giai đoạn hình thành các lớp rễ đốt diễn ra và chuyển sang hình thành các cơ quan sinh sản đực. 

 Các yêu cầu ngoại cảnh cần thiết bao gồm: 
+ Nhiệt độ thích hợp là 20-30 độ C, cây ngô ở giai đoạn này chịu lạnh tốt hơn  
Nếu nhiệt độ cao thì cây sinh trưởng nhanh – cây dễ yếu, nếu nhiệt độ thấp cây còi cọc do rễ con ít, rễ ăn nông vì vậy quá trình phân hóa đốt của cây cũng bị ảnh hưởng

+ Độ ẩm: khoảng từ 60 – 65% là độ ẩm thích hợp  
 
+ Độ tơi xốp đất và thoáng khí phải đảm bảo để cũng cấp đủ oxy cho rễ phát triển mạnh  

2. Yếu tố ảnh hưởng đến thời gian sinh trưởng của cây bắp

Để cây ngô phát triển khỏe mạnh, nhà nông cũng cần lưu ý đảm bảo một số điều kiện quan trọng ảnh hưởng đến thời gian sinh trưởng như: 

• Giống ngô (bắp): Các giống ngô khác nhau có thời gian sinh trưởng khác nhau Đối với giống ngô ngắn ngày từ 90-100 ngày, những giống ngô dài ngày từ 120-150 ngày. 
• Về điều kiện khí hậu: Nhiệt độ, ánh sáng và độ ẩm cũng ảnh hưởng lớn đến tốc độ sinh trưởng nhanh hay chậm của cây ngô.

+ Nếu nhiệt độ thấp trong thời gian kéo dài, dẫn đến cây không hút được Lân (lá cây có màu đỏ tía).

+ Nếu nhiệt độ quá cao, thoát hơi nước nhanh sẽ khiến cây giảm quá trình quang hợp.

+ Lượng nước ngô cần trong quá trình sinh trưởng sẽ từ 200 – 280L. Cây ngô ưa ẩm nhưng rất sợ ngập úng nên lượng nước phải được điều chỉnh cho phù hợp.  

+ Độ ẩm quá cao hoặc đất bí chặt sẽ dễ làm cây bị đổ, còi cọc vàng lá, dễ chết cây. 

+ Hiệu suất ánh sáng cho quá trình quang hợp cần đạt từ 4 – 5% ( tương đương 10 – 12% bức xạ quang hợp). Thiếu ánh sáng sẽ dễ khiến cây ngắn lóng, mềm yếu thân, dễ đổ ngã và khả năng tích lũy chất hữu cơ thấp kém, mất năng suất.  

• Chế độ dinh dưỡng: để đảm bảo cây phát triển tốt, dinh dưỡng trong đất và bổ sung đủ dinh dưỡng từ các loại phân bón, chế phẩm vi sinh giúp cây đầy đủ dinh dưỡng hơn.  
• Kỹ thuật canh tác: từ biện pháp canh tác ban đầu như làm đất, gieo trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh cũng là 1 số yếu tố ảnh hưởng đến thời gian sinh trưởng của cây bắp. 

Xem thêm: Kỹ thuật bón phân cho cây bắp