Cây dưa leo: đặc điểm sinh thái và hiệu quả kinh tế

Cây dưa leo có dễ trồng không? Vùng nào mới trồng được dưa leo? Tại sao người ta lại trồng dưa leo nhiều đến thế? Những câu hỏi này sẽ được Sinh Học Châu Á lý giải trong bài viết dưới đây. Mời quý độc giả cùng tìm hiểu về yêu cầu sinh thái và hiệu quả kinh tế của cây dưa leo. 

1. Các đặc điểm sinh thái quan trọng của cây dưa leo 

1.1.Yêu cầu về nhiệt độ 

Cây dưa leo với khả năng thích ứng linh hoạt với điều kiện khí hậu và yêu cầu sinh thái cụ thể đã trở thành một trong những loại cây trồng mang lại thu nhập ổn định cho nông dân. 

Cây dưa leo thuộc nhóm cây ưa nhiệt. Nhiệt độ thích hợp cho sự phát triển của cây là từ 20 – 30 độ C (vào ban ngày) và từ 18 – 21 độ C (vào ban đêm). Nếu cây chịu nhiệt độ từ cao (35 – 40 độ C) hoặc quá thấp (dưới 15 độ C)) kéo dài sẽ làm cây ngừng sinh trưởng và chết đi. Đối với hạt giống dưa leo, nhiệt độ nảy mầm tốt nhất là ở 12 – 13 độ C. 

Thời gian ra hoa của cây cũng chịu phụ thuộc rất nhiều vào nhiệt độ. Nhiệt độ càng thấp sẽ càng làm chậm quá trình ra hoa của cây. Ở nhiệt độ thích hợp thì sau 26 ngày nảy mần cây sẽ ra hoa đợt đầu. 

1.2. Yêu cầu về ánh sáng 

Đây là loại cây ưa sáng ngày ngắn. Các tài liệu chỉ ra rằng, thời gian chiếu sáng phù hợp cho sự sinh trưởng và phát dục của cây là từ 10 – 12 giờ/ngày.  

Thời tiết nắng nhiều có các tác động tích cực đến cây như là gia tăng hiệu suất quang hợp, gia tăng năng suất, gia tăng chất lượng quả, đồng thời còn thúc đẩy quả phát triển nhanh, rút ngắn thời gian thu hoạch quả. 

Phạm vi cường độ ánh sáng thích hợp cho sự phát triển của dưa leo là từ 15.000 – 17.000 lux. 

1.3. Yêu cầu về độ ẩm 

So với các loại cây trồng khác trong họ dưa bầu bí thì cây dưa leo đòi hỏi mức độ ẩm trong đất khá cao, dao động từ 85-95%, đặc biệt là ở tầng đất mặt, nơi bộ rễ phát triển mạnh mẽ. 

Trong suốt các giai đoạn sinh trưởng, cây dưa leo có yêu cầu về lượng nước khác nhau: giai đoạn hạt nảy mầm cần khoảng 50% trọng lượng hạt là nước, giai đoạn cây con và rễ phát triển yêu cầu nước ít hơn nhưng vẫn phải đủ độ ẩm. Khi cây bước vào thời kỳ ra hoa và thu quả, nhu cầu nước tăng lên đáng kể. Dưa leo rất kém chịu hạn, thiếu nước có thể làm cây sinh trưởng kém và tích lũy cucurbitacin – đây là một chất gây đắng trong quả. 

1.4. Yêu cầu về thổ nhưỡng và dinh dưỡng 

Yêu cầu về đất trồng dưa leo khá khắc khe do đặc tính bộ rễ loại cây trồng này tương đối yếu, phát triển kém và hấp thu dinh dưỡng khó khăn.  

Loại đất trồng thích hợp cho quá trình sinh trưởng và phát triển của dưa leo là nhóm đất có thành phần cơ giới nhẹ: đát pha cát, đất thịt nhẹ,… với độ pH trong mức từ 5,5 – 6,5. 

Trong các nguồn dinh dưỡng đa lượng thì người ta chỉ ra rằng, dưa leo hấp thu nguồn Kali với hiệu suất cao nhất. Theo Tạ Thị Thu Cúc (1979) lượng phân nguyên chất cần thiết để 1 hecta đất trồng dưa leo đạt 30 tấn là cần tổng 170kg đạm, lân, kali với tỷ lệ là 51:41:78. Một số giống cao sản thì sẽ cần lượng phân bón cao hơn. 

• Phân đạm 

Phân đạm vô cùng cần thiết cho cây. Đạm có vai trò trong việc tạo thành các thành phần chính của acid amin, enzyme, clorophin,….. 

Phân đạm thúc đẩy sự sinh trưởng của cây, cây ra nhiều nhánh, phân cành tốt và đảm bảo đủ bộ lá, gia tăng hiệu suất quang hợp. Từ đó năng suất cây tăng cao. 

Trong suốt quá trình sinh trưởng của cây đều cần đạm, đặc biệt trong giai đoạn cây sinh trưởng mạnh. 

Đối với cây dưa leo thì nguồn đạm dạng ure, amon nitrat,… sẽ thích hợp cho cây sử dụng. 

• Phân lân 

Lân là thành phần trong nhân tế bào, góp phần hình thành các bộ phận khác của cây. Sự tổng hợp enzyme, protein, acid amin đều cần có sự góp mặt của lân. 

Dinh dưỡng này kích thích cây ra rễ, rễ bám sâu và lan rộng; thúc đẩy quá trình đẻ nhánh, nảy chồi và ra hoa. Mặt khác các đặc tính chống chịu của cây trồng cũng có liên quan đến lân. 

Một số loại lân sử dụng trên cây dưa leo là lân nung chảy, lân Lâm Thao, lân Văn Điển,… 

• Phân Kali 

Kali tham gia quá trình chuyển hóa năng dưỡng chất cho cây. Kali khiến cây chắc khỏe, chống chịu tốt với tác động bên ngoài và áp lực bệnh hại. 

Trong quá trình hình thành và phát triển quả, sự có mặt của kali là hết sức cần thiết. Chất lượng và phẩm chất quả tăng cao, quả đẹp, màu tươi, hương vị đậm đà và tăng thời gian bảo quản. 

2. Hiệu quả kinh tế của cây dưa leo

Cây dưa leo là một trong những loại cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân nhờ vào khả năng sinh trưởng nhanh và chu kỳ sản xuất ngắn. Với thời gian từ khi gieo trồng đến thu hoạch chỉ khoảng 30-45 ngày, dưa leo giúp nông dân nhanh chóng quay vòng vốn và thu lợi nhuận.  

Năng suất dưa leo có thể đạt từ 20-30 tấn/ha, mang lại nguồn thu nhập ổn định và đáng kể. Đặc biệt, dưa leo có thể trồng quanh năm ở nhiều vùng khác nhau, điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung ứng liên tục ra thị trường, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. 

Chi phí đầu tư trồng dưa leo tương đối thấp, do yêu cầu dinh dưỡng và phân bón không quá cao, nhưng giá trị kinh tế mà cây trồng này mang lại rất lớn, đặc biệt khi được áp dụng các phương pháp canh tác hiện đại và kỹ thuật tiên tiến.  

Ngoài ra, với việc dưa leo ngày càng được ưa chuộng trong chế biến thực phẩm, đặc biệt là trong các món salad và dưa muối, thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng, giúp gia tăng lợi nhuận cho người trồng. 

Xem thêm: Đặc điểm hình thái của cây dưa leo