Nhận biết và xử lý tuyến trùng hại rễ sầu riêng

Tuyến trùng hại rễ sầu riêng là một trong những vấn nạn phổ biến mà hầu hết vườn trồng sầu riêng nào cũng gặp phải. Sự tấn công của các loại tuyến trùng khiến cho rễ cây bi u sần, hư thối và mở ra con đường thuận lợi cho nhiều nấm bệnh hại khác tấn công cây. Trong bài viết này, Sinh Học Châu Á kính mời quý đọc giả cùng tìm hiểu các thông tin cơ bản về tuyến trùng cũng như các biện pháp phòng trừ chúng một cách hiệu quả, an toàn. 

• Tên thường gọi: Tuyến trùng hại rễ sầu riêng, bệnh tuyến trùng, tuyến trùng hại rễ, bệnh u sần,… 
• Tên tiếng anh: Nematodes diseases 
• Tác nhân gây hại: Tuyến trùng sưng rễ (Meloidogyne), tuyến trùng thối rễ (Pratylenchus), tuyến trùng kim (Tylenchorhynchus),…. 

1. Đặc điểm của tuyến trùng gây hại thực vật 

Tuyến trùng là thuộc ngành Giun tròn, tuy nhiên so với các loại giun khác cùng ngành thì tuyến trùng khó nhận biết hơn. Bởi vì kích thước cơ thể của chúng rất nhỏ, chi r có thể quan sát được dưới kính hiển vi chứ không thể nhìn thấy bằng mắt thường. 

Trong nông nghiệp, có nhiều loại tuyến trùng gây hại cho cây trồng như là Tuyến trùng sưng rễ (Meloidogyne), tuyến trùng thối rễ (Pratylenchus), tuyến trùng kim (Tylenchorhynchus),…. Chúng tấn công hệ thống rễ của cây, làm rễ suy yếu, hư thối, lá vàng vọt, cây còi cọc. Người ta phân loại tuyến trùng hại rễ thực vật dựa vào cấu tạo miệng và hình thực ký sinh của chúng. Trong đó phân loại dựa trên cách thức ký sinh được biết đến rộng rãi hơn. 

Nội ký sinh: Chủ yếu là loài Meloidogyne spp. Nhóm này chui vào và chích hút bên trong rễ cây, gây ra hiện tượng rễ u sưng, phình to. Chúng thường làm cho cây bị bội nhiễm cùng các loại nấm bệnh trong đất như Fusarium, Phytophthora,... dẫn đến hiện tượng vàng lá và thối rễ. 

Ngoại ký sinh: Loài điển hình cho nhóm này là Pratylenchus, Xiphinema,… Chúng sống và di chuyển bên ngoài bộ rễ, trong đất và nguồn nước. Nhóm ngoại ký sinh có thể làm lây truyền một số bệnh virus. 

Bán nội ký sinh: Đại diện cho nhóm này là Tylenchulus spp., Rotylenchulus spp. Nhóm này chui phần đầu vào trong rễ, phần còn lại nằm bên ngoài, gây ra các nốt sần trên rễ. 

2. Đặc điểm của cây bị tuyến trùng tấn công 

Tuyến trùng hại rễ sầu riêng cũng như các loài cây trồng khác có kích thước rất nhỏ nên rất khó để phát hiện sớm chúng. Khi cây bị tấn công sẽ làm xuất hiện nhiều triệu chứng khác nhau, nhà vườn cần đặc biệt quan sát để nhận biết sớm đối tượng gây hại này. 

Biểu hiện bệnh tuyến trùng hại rễ sầu riêng thông qua thân cây:

 Thân cây sầu riêng bị tuyến trùng rễ tấn công có thể trở nên còi cọc, phát triển kém hơn so với các cây cùng lứa khỏe mạnh. Khi quan sát, bà con sẽ thấy thân cây có dáng thon ở phía trên và hẹp hơn ở phía dưới thân. Điều này làm giảm độ vững chắc của cây, khiến cây dễ bị ngã. 

Tuyến trùng hại rễ sầu riêng khiến cho các nhánh có độ phân lóng thấp, khoảng cách giữa các nút lá trên nhánh gần nhau hơn so với cây khỏe mạnh, gây ra sự thưa thớt và ảnh hưởng đến cấu trúc tổng thể cũng như sự phát triển của cây sầu riêng. 

Biểu hiện bệnh trên lá sầu riêng: 

Lá bị biến dạng, méo mó và thay đổi màu sắc bất thường. Các lá có thể bị co lại, biến dạng và trên lá xuất hiện các vết đốm màu nâu, đỏ hoặc đen. Trong giai đoạn đầu của bệnh, lá cây sầu riêng thường xuất hiện các nốt màu khác lạ. 

Lá bị khô và rụng sớm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình quang hợp và khả năng cung cấp chất dinh dưỡng cho cây. 

Biểu hiện tuyến trùng hại rễ sầu riêng thông qua bộ rễ: 

Rễ của cây sầu riêng bị nhiễm tuyến trùng sẽ bị thối rữa, thường chuyển sang màu đen hoặc nâu, có mùi hôi khó chịu  

Rễ cây bị mất đi tính đàn hồi, khi đụng vào rất dễ đứt gãy. Điều này làm cho cây dễ bị đổ ngã do gió mạnh hoặc đứt gãy. 

Đối với các loại tuyến trùng gây nốt sần thì quan sát trên rễ cây sẽ thấy các u bướu nằm trên rễ. 

3. Hậu quả của bệnh tuyến trùng hại sầu riêng 

Tuyến trùng gây tổn thương và phá hủy mô rễ, làm giảm khả năng hấp thụ và vận chuyển nước, chất dinh dưỡng của cây bị gián đoạn. Điều này khiến cây sầu riêng suy yếu và phát triển chậm. 

Rễ bị nhiễm tuyến trùng thường thối rữa, mất đi tính đàn hồi, làm giảm miễn dịch và khả năng chống chịu với các điều kiện khắc nghiệt. 

Lá của cây bị tuyến trùng xâm nhập có thể khô và rụng sớm, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp và làm suy giảm nghiêm trọng khả năng cung cấp chất dinh dưỡng cho cây, cây bị thiếu lá, còi cọc, sinh trưởng kém, quả dễ bị sượng. 

Các vết thương do tuyến trùng gây ra tạo con đường thuận lợi cho nhiều nấm hại khác như Fusarium, Phytophthora,… tấn công, gây nên hiện tượng vàng lá thối rễ ở sầu riêng. 

4. Biện pháp quản lý 

Biện pháp canh tác: 

• Chăm sóc, cung cấp đủ nước và độ ẩm trong vườn. 
• Vệ sinh vườn thường xuyên, dọn dẹp cỏ dại, tàn dư thực vật. 
• Thiết kế vườn trồng hợp lý, thoát nước tốt trong mùa mưa, tránh để động nước trong vườn. 
• Bổ sung phân bón và dinh dưỡng hợp lý để bộ rễ phát triển khỏe mạnh. 
• Cải tạo đất trồng nhằm loại bỏ nguồn bệnh và cải thiện dinh dưỡng trong đất. 

Biện pháp hóa học:  

Abamectin, Fosthiazate, Benfuracarb, Ethoprophos,… là các hoạt chất có khả năng tiêu diệt tuyến trùng hại rễ sầu riêng và trứng của chúng. Bà con có thể tìm mua các sản phẩm được cấp phép lưu hành có chứa các hoạt chất trên. 

Biện pháp sinh học: 

Tưới định kỳ 3 lần vào thời điểm đầu – giữa – cuối mùa mưa bằng chế phẩm sinh học PAVER. Với hàng tỷ nấm đối kháng tuyến trùng có trong sản phẩm, PAVER có công dụng: 

• Tiêu diệt nhanh tuyến trùng hại rễ sầu riêng. 
• Tạo lớp màng bảo vệ bộ rễ. 
• Cải tạo đất trồng và phòng ngừa nhiều bệnh hại khác trong đất. 

Được sản xuất theo công nghệ vi sinh hiện đại luôn đảm bảo an toàn với người sử dụng và không gây nên tình trạng chai đất khi sử dụng nhiều. 

Nhấp vào đây để xem thông tin chi tiết về sản phẩm.