Cảnh báo 5 loại bệnh hại nguy hiểm trên rau màu

Trong canh tác nông nghiệp, rau màu thường xuyên đối mặt với nhiều loại bệnh hại, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Trong số đó, 5 loại bệnh phổ biến nhất mà người nông dân cần đặc biệt chú ý bao gồm: bệnh héo rũ, bệnh thán thư, khảm lá, phấn trắng và tuyến trùng hại rễ . Việc nhận diện và phòng trừ kịp thời những bệnh này không chỉ giúp bảo vệ mùa màng, mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm và tăng cao hiệu quả kinh tế. 

Bệnh héo rũ 

Héo rũ là tên gọi chỉ tình trạng chung của các cây trồng bị héo xanh, héo vàng, thối hạch… khiến cho cây bị rũ xuống, cây có thể chết sau 2 – 3 ngày bệnh hoặc có thể kéo dài hơn một tháng. 

Hiện tượng héo rũ của cây do hai nhóm tác nhân chính gây ra là vi nấm và vi khuẩn. Đối với tình trạng cây bị héo rũ do vi khuẩn được gọi chính xác lá héo xanh vi khuẩn. Đối với nhóm tác nhân là nấm thì phụ thuộc vào chủng loại và biểu hiện đặc trưng mà có các tên gọi tương ứng. 

Bệnh héo xanh vi khuẩn: còn được biết đến là bệnh ngủ ngày. Cây bị nhiễm bệnh xuất hiện các triệu chứng đặc trưng là cây đột ngột bị héo rũ vào ban ngày. Đến khi trời mát hoặc ban đêm thì tươi tỉnh trở lại. Bên trong thân cây sũng nước và mạch gỗ chuyển sang màu nâu. Để chắc chắn rằng cây bị héo xanh vi khuẩn thì tiến hành cắt ngang thân cây và ngâm vào trong nước sạch. Nếu quan sát thấy có các dịch trắng chảy xuống thì khẳng định cây bị héo xanh do vi khuẩn. 

Bệnh do vi khuẩn Ralstonia solanacerum gây hại. Tác nhân này lây lan rất nhanh và rất khó điều trị khi cây đã nhiễm. 

Bệnh héo vàng: tên gọi này dùng để phân biệt với hiện tượng héo rũ do khuẩn. Về bản chất, bệnh héo vàng xảy ra là do sự tấn công gây hại của loại nấm Fusarium oxysporum. Các cây bị bệnh có các biểu hiện là lá già ở phía dưới sẽ héo rũ xuống. Sau đó lá cây chuyển vàng, cây héo dần dần, kéo dài khá lâu, rồi sau đó cây chết đi. Khu vực tiếp giáp giữa rễ và đất có lớp nấm màu trắng hoặc màu hồng. Khi nhổ cây lên sẽ thấy cấu trúc rễ rời rạc, lớp vỏ rễ dễ bong tróc. 

Bệnh héo rũ gốc mốc trắng: còn được gọi là bệnh thối hạch. Tác nhân gây ra bệnh hại này là loại nấm Sclerotium rolfsii. Bệnh xuất hiện chủ yếu ở phần thân tiếp giáp với mặt đất. Phần thân tại vị trí nhiễm bệnh lõm vào, mô bi hủy, lá chuyển vàng và rụng. Xung quanh vết bệnh dễ dàng quan sát thấy những mảng trắng xốp và các hạch nấm.  

Bệnh thán thư 

Thán thư là một loại biến cực kỳ phổ biến trên cây trồng, đặc biệt là ở nhóm rau màu và cây ăn quả. Thán thư xuất hiện ở nhiều bộ phận của cây như lá, chồi, hoa, quả,… gây nên các ảnh hưởng tiêu cực. 

Bệnh do nấm  hại Collectotrichum sp. xâm nhiễm và gây hại. Tại mỗi vị trí sẽ có các biểu hiện đặc trưng khác nhau: 

Vết bệnh tại lá: bệnh bắt đầu tấn công từ mép lá và lan dần vào trong. Ban đầu, vết bệnh xuất hiện dưới dạng các chấm hoặc đốm nhỏ, sau đó kết hợp lại thành các mảng lớn, với viền ngoài có màu nâu đậm. 

Vết bệnh tại chồi: vết bệnh ban đầu xuất hiện như những đốm ẩm ướt, sau đó chuyển sang màu nâu sẫm. Chồi có thể bị khô héo trong điều kiện nắng nóng hoặc thối rữa khi gặp mưa. 

Vết bệnh trên hoa và trái: là các đốm đen lõm xuống, vết bệnh là các đường tròn đồng tâm. Hoa và quả bị nhiễm bệnh chuyển sang màu đen rồi rụng. 

Bệnh khảm lá 

Một số loài virus là nguyên nhân gây ra các bệnh như khảm lá, vàng lá, chùn ngọn… Những virus này ký sinh trên một số loại cây trồng, chẳng hạn như virus TMV trên cây thuốc lá, PVY trên cây khoai tây, PMMV trên cây ớt, và CMV từ họ bầu bí… 

Bệnh xuất hiện và gây hại suốt cả năm, nhưng đặc biệt nghiêm trọng vào mùa nắng nóng và ít hơn vào mùa mưa. Bệnh lây lan từ cây bệnh sang cây khỏe thông qua các loại côn trùng chích hút. Điều kiện thời tiết khô nóng tạo môi trường thuận lợi cho côn trùng chích hút phát triển và gây hại cho cây trồng. Bệnh khảm lá lây lan thông qua nhiều con đường như là côn trùng chích hút như bọ trĩ, rầy mềm, bọ phấn…; qua dụng cụ lao động cơ giới, và cả qua hạt giống. 

Bệnh thường khiến lá non trở nên nhỏ, xoăn lại, mất màu, xuất hiện những đốm vàng, không phát triển, lóng ngắn, làm cây trở nên giòn và dễ gãy. Khi bệnh trở nên nghiêm trọng, cây còi cọc, đọt trở nên sượng, cây chùn lại, phát triển chậm, hoa bị vàng nhỏ và rụng, cây ít ra trái, trái nhỏ, vặn vẹo, dị dạng và có vị đắng. Cuối cùng, cây có thể chết. 

Bệnh phấn trắng 

Phấn trắng gây hại mạnh trên nhiều vườn trồng rau màu, làm cho năng suất vườn bị tác động nghiêm trọng.  

Bệnh gây hại với các biểu hiện đặc trưng như là lớp phấn trắng xuất hiện trên cả hai mặt lá, và đôi khi còn thấy trên hoa, quả, và thân. Triệu chứng ban đầu thường là các đốm trắng tròn xuất hiện trên lá. Sau đó, lá cây thường bị xoắn lại, biến dạng, và chuyển sang màu vàng hoặc nâu, có khả năng rụng sớm. Tình trạng này có thể làm cây suy yếu dần; nếu không được xử lý kịp thời, cây có thể mất khả năng phục hồi và chết. 

Độ ẩm cao, nhiệt độ từ 15 – 26 độ là điều kiện thuận lợi cho nấm hại phát triển. Tuy nhiên, vào mùa hanh khô thì bào tử nấm phát tán dễ dàng hơn. Khi nhiệt độ quá thấp, sợi nấm chuyển sang trạng thái “ngủ đông” trên các bộ phận của cây. 

Bệnh tuyến trùng hại rễ 

Tuyến trùng là đối tượng gây hại bộ rễ cây trồng rất đáng được quan tâm. Tuyến trùng thuộc ngành Giun tròn, song chúng có kích thước rất nhỏ và hoàn toàn không thể quan sát bằng mắt thường. Trong nông nghiệp vẫn có các nhóm tuyến trùng có lợi, tuy nhiên trong bài viết này chúng tôi chỉ đề cập đến nhóm tuyến trùng hại rễ. 

Tuyến trùng tấn công cây trồng bằng cách sử dụng một cơ quan chuyên biệt gọi là kim chích (Stylet). Với sự hỗ trợ của kim hút, tuyến trùng có thể dễ dàng tiêm các enzyme phân hủy như protease và pectinase từ tuyến thực quản của chúng vào tế bào thực vật. Những enzyme này phá hủy thành tế bào, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hút dinh dưỡng từ cây trồng, hình thành các vùng chuyên hóa tại vị trí tuyến trùng ký sinh. 

Rễ cây khi bị tấn công sẽ có các nốt u sưng hoặc bị thối rửa. Đồng thời, tuyến trùng mở đường cho các loại nấm hại khác xâm nhiễm gây nên các hiện tượng phổ biến như là vàng lá thối rễ,… 

Biện pháp quản lý 

Dựa vào đặc điểm phát triển của từng loại bệnh mà sẽ có các biện pháp canh tác phù hợp. Một số hoạt động được khuyến cáo chung cho bà con trong công tác phòng trừ bệnh hại như sau: 

• Vệ sinh ruộng vườn, loại bỏ tàn dư thực vật còn sót lại trên vườn. 

• Xử lý đất và giá thể trước khi trồng, đảm bảo sự thoát nước ổn định của vườn trồng. 

• Trong công tác chọn giống cần phải tuyển chọn kỹ các cây giống khỏe, giống sạch bệnh. 

• Phòng ngừa định kỳ với các sản phẩm kiểm soát tác nhân gây hại. 

Tại Sinh Học Châu Á, chúng tôi mang đến cho bà con bộ giải pháp sinh học để xử lý từng vấn đề trên: 

• Đối với bệnh héo rũ, bộ giải pháp KIDO được đưa ra nhằm giúp bà con phòng và chặn đứng héo rũ do nhiều tác nhân từ nấm đến khuẩn. Trường hợp này nên sử dụng phun phòng định kỳ để giảm thiểu tác động xấu của bệnh đến vườn trồng. Xem thêm Bộ giải pháp KIDO. 

• Đối với bệnh thán thư và phấn trắng, bộ đôi Amium và Giáp đồng sẽ giúp bà con xử lý nhanh chóng vấn đề này. Sự đối kháng của nấm có lợi lên nấm hại, kết hợp với khả năng diệt khuẩn của đồng sẽ phòng trị bệnh nhanh chóng, hiệu quả và an toàn. Xem thêm sản phẩm Amium và Giáp đồng. 

• Đối với vườn trồng bị khảm lá, xoăn lá do nhóm tác nhân virus thì chúng tôi xin giới thiệu đến bà con bộ đôi Amino và Mofi. Bộ sản phẩm này chứa nano chitosan, vi sinh có lợi, dinh dưỡng hữu hiệu giúp chặn đứng lây lan của virus, phục hồi sức khỏe cây trồng. Bà con lưu ý, Amino và Mofi cho hỗ trợ ngăn chặn lây lan để các lá mới, đọt mới không bị nhiễm bệnh. Đối với các cây bị nhiễm thì không thể trị được. Xem thêm về Amino và Mofi. 

• Đối với nhóm tuyến trùng hại rễ, giải pháp sinh học Paver được chúng tôi tạo ra nhằm tiêu diệt tuyến trùng và phá hủy trứng của chúng. Với mạng lưới chằng chịt do nấm săn tuyến trùng tạo ra, chúng sẽ vây bắt tuyến trùng, tiêu hủy chúng; đồng thời còn làm cho trứng bị ung. Bảo vệ và phục hồi cây nhanh chóng. Xem thêm về Paver. 

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về kỹ thuật và sản phẩm hãy liên hệ chúng tôi qua đường dây nóng 0589 688 988.