Quản lý mọt đục cành sầu riêng (Xyleborus similis) hiệu quả

Mọt đục cành tuy nhỏ bé nhưng lại có sức tàn phá ghê gớm trên vườn sầu riêng. Đối tượng gây hại này làm dấy lên nỗi lo lắng cho nhà vườn vì sự tấn công của chúng lên cây trồng khiến cho cây bị khô cành, chết cành, chết cây. Đồng thời vết cắn của mọt còn mở đường cho nhiều loại nấm bệnh khác xâm nhập. Hiểu rõ về đặc điểm và cách thức gây hại của mọt đục cành sầu riêng có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng trừ.  

• Tên thường gọi: Mọt đục cành 
• Tên khoa học: Xyleborus similis 
• Tên tiếng anh: Weevil 

1. Đặc điểm của mọt đục cành sầu riêng 

Trên cây sầu riêng ngoài sự gây hại từ sâu đục thân, xén tóc thì mọt cũng là một đối tượng đáng quan tâm. Theo các nghiên cứu chỉ ra rằng cây sầu riêng chịu sự gây hại của hai loại mọt chính là Xyleborus similis và Xyleborus formicatus. Tuy nhiên đối tượng được quan tâm nhiều hơn chính là mọt đục cành Xyleborus similis thường tìm thấy ở gốc và thân cành chính. 

Mọt đục cành sầu riêng có kích thước nhỏ, được phủ lông mịn thưa thớt xung quanh. Con cái có chiều dài 2,32 ± 0,10 mm, dài gấp 2,67 lần chiều rộng. Cánh trước có chiều dài 1,45mm, gấp 1,67 lần chiều rộng, và có màu nâu đỏ. 

Chúng có phần trán nổi bật với lớp lông thưa màu nâu vàng, râu đầu dạng chùy có lông mịn, đốt chùy ngoài cùng giống như bị chặt cụt ở phần đỉnh. 

Phần ngực trước gần như thẳng, đỉnh nằm ở giữa, vùng sau bóng và sáng với lông mịn trên đĩa ngực. Cánh trước có độ dốc rất nhẹ, với các gai ở cuối cánh trước có cặp gai rõ rệt tại vùng dốc, một cặp gần cuối của sọc thứ nhất và một cặp gần đỉnh của vùng dốc. 

Vòng đời của chúng kéo dài từ 60 – 90 ngày, trải qua các giai đoạn: Trứng – ấu trùng – nhộng – con trưởng thành. Mọt phát triển thuận lợi ở nhiệt độ từ 25 – 30oC. 

2. Cách thức gây hại của mọt đục cành sầu riêng 

Loài mọt Xyleborus similis thường xuất hiện ở gốc, thân và cành chính. Quan sát sẽ thấy bên dưới có vết mùn cưa, nhựa cây. Khi kiểm tra kỹ, sẽ thấy các lỗ đục nhỏ bên trong. Một số cây bị mọt tấn công  sẽ xuất hiện kèm theo các vết bệnh xì mủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh trưởng, đặc biệt là trong giai đoạn ra hoa và nuôi trái của sầu riêng. 

Nếu như mọt Xyleborus fornicatus thường xuyên gây hại trên các cành, nhánh nhỏ hoặc những cành đã bị tổn thương trên cây sầu riêng. Chúng đục thẳng từ lớp vỏ vào phần gỗ, sau đó tạo ra các đường đục phân nhánh, lan rộng khắp cây. 

Thì mọt Xyleborus similis gây hại khác với mọt Xyleborus fornicatus, ban đầu chúng tấn công vào vỏ cây, tạo ra các vết xì mủ kèm theo mùn cưa và các đường đục phức tạp. Sau đó, chúng tiếp tục tấn công phần gỗ gần vỏ, tạo thành hệ thống đường đục phức tạp. Các đường đục này thường song song với tầng libe gỗ và ít khi đục thẳng vào phần gỗ bên trong. Trứng và ấu trùng của Xyleborus similis nằm trong các đường đục, nằm cả ở phần vỏ và phần gỗ của thân cây. Điều này làm tổn thương lớp vỏ, có thể dẫn đến hoại tử cành và thân cây. 

3. Biện pháp quản lý  

Biện pháp canh tác: 

• Thường xuyên thăm vườn để biết được diễn biến sâu bệnh hại và có các biện phán can thiệp kịp thời. 
• Vệ sinh vườn trồng: Cắt tỉa bỏ các cành bị bệnh, cành vô hiệu, cành yếu,.. Và tiêu hủy xa vườn để đảm bảo độ thông thoáng cho vườn. 
• Kết hợp dọn cỏ dại xung quanh để hạn chế các cây ký chủ phụ của mọt. 

Biện pháp hóa học: 

Do mọt có kích thước rất nhỏ, nằm sâu bên trong thân cây; đồng thời trên cơ thể của chúng có lớp citin không thấm nước nên việc phun thuốc xử lý gặp rất nhiều khó khăn.  

Nhà vườn nên chủ động phun phòng trừ định kỳ 7 – 15 ngày bằng các sản phẩm có chứa hoạt chất Fipronil, Chlorpyrofos Ethyl, Fosetyl-aluminium,… (nên luân phiên sử dụng các hoạt chất để tránh tình trạng kháng thuốc ở mọt đục cành). 

Để tăng cường hiệu quả sử dụng thuốc, bà con kết hợp kèm DOPPINg để tăng cường khả năng bám thuốc và thấm thuốc. 

Biện pháp sinh học: 

Kết hợp sử dụng METAR và DOPING để phòng ngừa và xử lý mọt. Với đa dạng các chủng nấm đa sắc (nấm xanh, nấm trắng, nấm tím,…) METAR có khả năng đối kháng với sâu mọt hại cây trồng. 

Các bào tử nấm trong sản phẩm bám vào mọt và nảy chồi khi gặp điều kiện thích hợp. Chúng sẽ ký sinh và hút lấy chất dinh dưỡng từ mọt, mặt khác chúng cũng tiết ra các enzyme có chứa độc tố giúp giết chết mọt. 

Để nhận thêm thông tin, liên hệ chúng tôi qua các kênh bên dưới: 

• Hotline: 0835 688 988 hoặc 0589 688 988
• Website: https://sinhhocchaua.com/ 
• Fanpage: https://www.facebook.com/TNHHSinhHocChauA 

Mời quý đọc giả đón đọc thêm các kỹ thuật canh tác cây trồng khác tại đây!