HƯỚNG DẪN MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NHÂN GIỐNG SẦU RIÊNG

Có nhiều phương pháp để nhân giống cây sầu riêng con. Mỗi phương pháp có các ưu nhược điểm và cách thức thực hiện khác nhau. Sinh Học Châu Á kính mời quý bạn đọc cùng đón xem một số cách nhân giống sầu riêng hiện nay.

1. Nhân giống sầu riêng bằng phương pháp gieo hạt 

Gieo hạt sầu riêng để làm giống là phương pháp phổ biến khi kỹ thuật nhân giống phổ biến với các ưu điểm như dễ thực hiện, ít tốn kém chi phí đầu tư, cây giống rẻ. Tuy nhiên hạn chế của phương pháp này là thời gian cho quả của cây rất lâu, chất lượng cây không đồng đều, phẩm chất quả sẽ không ổn định và có xu hướng suy giảm so với quả láy giống ban đầu ( do sự phân ly di truyền). 

Phương pháp này ngày nay ít được dùng để làm cây giống mà chủ yếu để lấy gốc ghép.  

Để thực hiện nhân giống bằng gieo hạt, cần chọn các hạt từ cây cho sai quả, ổn định, ít bị sâu bệnh hại..  

2. Nhân giống sầu riêng bằng phương pháp chiết cành

Nhân giống bằng phương pháp chiết cành có các ưu điểm như ổn định được các đặc tính ưu việt của cây mẹ, cây cho quả sớm, thích hợp trồng ở khu vực có mực nước ngầm cao (do hệ thống rễ không có rễ cọc). 

Hạn chế của phương pháp này là số lượng nhận giống không cao. 

• Các bước để chiết cành diễn ra như sau: 

Bước 1: Chọn cành chiết 

Thời điểm chiết cành thích hợp là vào mùa mưa, khoảng tháng 3 – 4 ở khu vực Miền Nam. 

Để cây chiết khỏe mạnh, đạt chuẩn cần chọn lựa cành chiết kỹ càng. Chọn cây mẹ phát triển tốt, năng suất ổn định, ít sâu bệnh hại. Cây được chiết nên mọc thẳng đứng hoặc mọc xiên 45o để có thể có bộ rễ ra đều bốn hướng. Không nên chọn càng nằm ngang, vì bộ rễ ra sẽ chỉ mọc phía mặt dưới của bầu. 

Kích thước cành có đường kính khoảng 2cm, có 3 – 4 nhánh nhỏ, đủ lá, lá xanh tốt, không có đọt non, vỏ cành tươi tốt. 

Bước 2: Khoanh vỏ 

Dùng dao cắt khoanh vỏ khoảng 3 – 4cm, khoảng cách từ đầu ngọn đến khoanh vỏ từ 0,8 – 1m. 

Khứa vỏ vừa phải, không khứa quá sâu vào phần lõi gỗ. Sau đó tiến hành bóc khoanh vỏ, dùng dao cạo sạch lớp nhựa hoặc dùng vải lau kỹ. Sau đó để 2 – 3 ngày cho khô nhựa rồi tiến hành bó bầu. 

Bước 3: Bó bầu 

Chuẩn bị hỗn hợp bó bầu gồm có xơ dừa và tro trấu theo tỷ lệ là 7:3, phải luôn đảm bảo cung cấp đủ độ ẩm cho hỗn hợp này, không để quá nhiều nước cùng không để quá khô. 

Sau đó bó hỗn hợp quanh mô sẹo, kích thước bầu khoảng 10cm, đường kính 8cm, dùng nhựa PE bọc kín khối bầu, buộc chặt hai đầu.  

Bọc thêm 2 lớp lá chuối khô bên ngoài để hạn chế tác động trực tiếp của ánh nắng lên bầu. 

Bước 4: Cắt bầu và giâm cành vào túi bầu 

Sau 40 – 50 ngày, khi rễ ra nhiều và chuyển hơi vàng thì cắt cành xuống, mở tui PE và đem giâm cành. 

Sau 1 – 2 tháng khi bộ rễ phát triển khỏe mạnh thì đem trồng xuống đất. 

3. Nhân giống sầu riêng bằng phương pháp ghép cây 

Ghép cây hiện nay là phương pháp nhân giống chủ yếu của cây sầu riêng. Ưu điểm của phương pháp này là bảo tồn tốt đặc tính di truyền của cây mẹ, thời gian cho quả sớm, hệ số nhân giống lớn, đáp ứng nhu cầu thị trường, chống chịu tốt với áp lực sâu bệnh, thời tiết,… 

Tuy nhiên phương pháp này đòi hỏi kỹ thuật phải cao hơn hai phương pháp nhân giống trên. 

Quy trình nhân giống sầu riêng bằng phương pháp ghép cây thực hiện như sau: 

Bước 1: Gieo ươm gốc ghép 

1.1. Chọn gốc ghép 

Chọn gốc ghép phải thích hợp cho từng giống cây và từng vùng sinh thái. Đối với sầu riêng, bệnh nứt thân xì mủ là bệnh hại phổ biến, chính vì vậy cần quan tâm chọn gốc ghép có khả năng kháng bệnh Phytophthora. 

1.2. Gieo ươm hạt 

Chuẩn bị giá thể ươm hạt gồm có xơ dừa (tro trấu), phân hữu cơ, đất mịn theo tỷ lệ 1:1:1.  

Hạt có thể gieo trồng trực tiếp trên luống hoặc ươm trong các khay.  

1.3. Cấy cây gốc ghép 

Khi hạt nảy mầm thì nhổ lên và cấy lại nơi khác. 

Bước 2: Chuẩn bị mắt ghép, cành ghép 

Mắt ghép, cành ghép nên chọn những nơi có xuất xứ rõ ràng hoặc lấy tại các vườn giống quốc gia, trại ươm giống uy tín, có các giấy tờ chứng nhận và truy xuất. 

Bước 3: Ghép cây 

 3.1. Ghép áp 

Ưu điểm của hình thức ghép này là cho tỷ lệ sống rất cao, lên đến 90 – 95%, thời gian ghép ngắn. Mặt hạn chế của phương pháp này là tốn nhiều công sức và cho hệ số nhân giống thấp.  

• Hướng dẫn kỹ thuật ghép áp cành như sau: 
• Treo hoặc kê cây con lên cây mẹ sao cho gần cành ghép. 
• Dùng dao cắt lớp vỏ dài 1,5 – 2cm, rộng 0,4 – 0,5cm ở cả cây ghép và cành ghép. 
• Dùng dây buộc chặt cành và cây ghép lại với nhau. 

3.2. Ghép mắt (chữ U) 

• Chuẩn bị gốc ghép: Gốc ghép từ 18 – 24 tháng tuổi, đường kính 1,2 – 2,5cm, thân thẳng, vỏ dễ bóc tách, chiều cao gốc ghép khoảng 40 – 50cm. 
• Chuẩn bị mắt ghép: Mắt ghép có đường kính 4 – 8mm, lấy từ cây có lá vừa giá, vỏ không bệnh. Mầm nằm ở nách cuống lá, dài 3 – 5mm, màu đồng. Sau khi thu cành thì cắt bỏ hết lá ngay và tiến hành ghép liên để đảm bảo tỷ lệ sống của cây. 
• Hướng dẫn kỹ thuật ghép mắt chữ U (ghép cửa sổ) như sau: 

– Bước 1: Tách miếng bo (vỏ có mắt ghép), kích thước dài 1,8 – 2,5cm, rộng 0,8 – 1,2cm. 

– Bước 2: Cắt ngọn gốc ghép cách vị trí ghép 2 – 2,5cm và quét lên bề mặt cắt một lớp sơn. Dùng dao rạch một hình 2 đường chéo như hai cạnh của hình thang cách nhau 1,2 – 1,8cm, dài 2cm, đường thứ 3 ở phía trên, tạo thành hình chữ U ngược. 

– Bước 3: Tách vỏ và dùng dao khoét một lỗ nhỏ 5mm ở lớp vỏ vừa tách. 

– Bước 4: Đặt mắt ghép vào sao cho mầm ló ra chỗ vừa khoét. Bọc quanh mắt ghép để không cho thấm nước vào. 

3.3. Ghép cành nêm 

Trước khi ghép cành cần chọn cây có đường kính tương đương với đường kính cành ghép. 

• Bước 1:  Dùng dao rạch gốc ghép hình nêm.  Cành ghép cắt xéo góc 30 độ đến giữa tâm rồi kéo dọc về phía ngọn 2,5 – 3cm, cành ghép cách chồi ngọn 30 – 40 cm. 
• Bước 2: Đặt nêm gốc ghép vào đoạn kéo dọc của cành ghép cho khít nhau, rồi dùng dây quấn chặt lại. 
• Bước 3: Sau 3 tuần, khi mối ghép liền thì tách khỏi cây mẹ và cho ra bầu ươm mới. 

Xem thêm các bài viết:

Tổng quan về đặc điểm thực vật học của sầu riêng

Thiết kế vườn trồng sầu riêng

Đặc điểm các giống sầu riêng phổ biến