Quản lý rầy lưng trắng gây hại trên lúa như thế nào?

Rầy lưng trắng (White-back planthopper) phát triển trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, ẩm độ không khí cao. Trong một năm chúng sản sinh ra rất nhiều lứa (khoảng 6 – 7 lứa) nên dễ dẫn đến khả năng bùng phát dịch hại nếu không có các biện pháp quản lý tốt. Vậy làm thế nào để kiểm soát mật số của rầy lưng trắng hiệu quả, an toàn? Mời bạn đọc cùng đón xem thông tin trong bài viết này! 

• Tên khoa học: Sogatella furcifera 
• Tên tiếng anh: White-back planthopper

1. Đặc điểm của rầy lưng trắng

Bên cạnh rầy nâu thì rầy lưng trắng cũng là một đối tượng côn trùng gây nên nhiều thiệt hại cho các vùng chuyên canh lúa. Về cơ bản điều kiện phát triển của rầy lưng trắng và rầy nâu cũng tương tự nhau về kích thước, hình dạng và cả tập quán sinh sống. Vì thế trên ruộng xuất hiện rầy nâu cũng thường có sự xuất hiện của rầy lưng trắng.

Về đặc điểm hình thái và chu kỳ sinh trưởng của rầy lưng trắng ngắn hơn rầy nâu, chỉ từ 26 – 30 ngày. 

• Giai đoạn trứng: Trứng của rầy lưng trắng có hình như quả chuối (cũng tương tự trứng của rầy nâu) nhưng trứng có kích thước nhỏ, dài và nhọn hơn. Trứng nằm theo từng ổ, dọc theo bẹ hoặc gân lá. Mỗi ổ có từ 2 – 7 trứng. Khi mới đẻ trứng có màu trong suốt rồi chuyển dần sang màu vàng, trứng sắp nở có hai điểm đỏ.
• Giai đoạn rầy non:  rầy non có 5 tuổi. Rầy ở tuổi 1 – 3 còn được gọi là rầy cám. Rầy non khi mới nở có màu trắng đục, nhỏ li ti nhìn như hạt cám. Đến khi rầy đạt tuổi 3 thì trên lưng của chúng bắt đầu xuất hiện các đường vân không theo trật tự.
• Giai đoạn rầy trưởng thành: Rầy lưng trắng trưởng thành có màu trắng kem, phần bụng có màu đen. Ở giữa lưng xuất hiện một dải màu trắng mảnh. Con cái của rầy lưng trắng có hai dạng là rầy cánh ngắn và rầy cánh dài; trong khi con đực chỉ có một dạng duy nhất là cánh dài.

Một con rầy cái trưởng thành có thể đẻ từ 150 – 350 trứng và có khả năng đẻ 6 ngày liên tiếp. Mỗi năm rầy lưng trắng đẻ được từ 6 – 7 lứa, lứa rầy quan trọng cần quan tâm thường là lứa rầy tháng 4 và cuối tháng 8 đầu tháng 9.

Rầy lưng trắng có tính hướng quang mạnh. 

2. Rầy lưng trắng gây hại trên lúa

Rầy lưng trắng gây hại nặng cho lúa từ giai đoạn mạ đến khi lúa trổ chín, gây nên thiệt hại nặng nhất là khi lúa bước vào giai đoạn làm đòng. 

Rầy non và rầy trưởng thành tấn công lúa bằng cách chích hút dịch nhựa từ dành lá và lá lúa. Giai đoạn lúa còn nhỏ nếu bị rầy đánh thì lá bị tổn hại, khả năng quang hợp giảm, cây bị lùn, còi cọc, khả năng đẻ nhánh và nở bụi giảm đi.

Nếu rầy tấn công lúa ở giai đoạn làm đòng – trổ sẽ làm giảm chiều dài bông, số lượng bông, số lượng hạt lép, hạt lửng tăng cao. Việc rầy tấn công lúa còn dẫn đến tình trạng lúa chín muộn. 

Ngoài những tác động trực tiếp đó, rầy lưng trắng còn đóng vai trò như một vật chủ trung gian làm lúa bị nhiễm các bệnh về virus (vàng lùn, lùn xoắn lá, Tungro,…)

3. Biện pháp quản lý

Biện pháp canh tác:

• Gieo sạ đồng loạt, đúng thời vụ với mật độ vừa phải.
• Chọn lựa giống khỏe, giống xác nhận có nguồn gốc rõ ràng và các giống kháng hoặc ít nhiễm rầy. 
• Bón phân đúng thời điểm, đúng nhu cầu của cây, không bón dư quá nhiều đạm, cây sẽ sinh trưởng mạnh, các mô non nhiều, dễ bị rầy tấn công.
• Thả vịt vào ruộng để diệt rầy.
• Thường xuyên thăm đồng để kịp thời nắm bắt tình hình sâu bệnh hại trên ruộng.

Biện pháp hóa học:

Khi phát hiện mật độ rầy cám vượt ngưỡng (18 – 20 con/khóm lúa) thì có thể sử dụng một số loại thuốc diệt rầy nội hấp để kiểm soát, chặn đứng nguy cơ bùng dịch.

Tham khảo một số hoạt chất diệt rầy lưng trắng được cấp phép như là: Dinotefuran, Clothianidin, Thiamethoxam, Imidacloprid,…

Sử dụng thuốc BVTV kiểm soát rầy cần đảm bảo nguyên tắc “4 đúng” (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều và đúng cách). Việc lạm dụng thuốc BVTV có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc ở sâu rầy, gây nên khó khăn trong việc quản lý ở các mùa vụ sau.

Biện pháp sinh học:

• Sử dụng sản phẩm có chứa các loại nấm ký sinh rầy lưng trắng như là Metarhizium.

Sinh Học Châu Á giới thiệu đến bà con sản phẩm Metar với mật số nấm xanh, nấm trắng lên đến hàng tỷ bào tử. Sau khi phun Metar, dưới điều kiện môi trường thích hợp, các bào tử nấm bám trên rầy sẽ nảy chồi, đâm xuyên lớp vỏ của chúng. Rồi sau đó nấm tiếp tục phát triển thành một mạng lưới chằng chịt bên trong cơ thể rầy làm chúng chết đi. 

Sau khi rầy chết, nấm sẽ phủ lấy cơ thể rầy, tiếp tục sản sinh bào tử và tấn công các loài côn trùng hại lân cận.

Mọi thông tin về sản phẩm nhấp vào đây để xem thêm!