Biện pháp phòng trừ bệnh thối bẹ và thối thân trên cây lúa

Bệnh thối bẹ, thối thân trên cây lúa do nấm hại gây ra gây nên các thiệt hại nặng cho các trà lúa. Bệnh thường xuất hiện nhiều ở giai đoạn làm đòng đến trổ chín khiến cho cây lúa không vào gạo tốt, thậm chí là bị chết gây nên các tổn thất kinh tế nặng nề cho bà con trồng lúa. Sinh Học Châu Á mới bà con đón đọc các thông tin về đặc điểm và biện pháp phòng trừ loại bệnh hại này trong bài viết dưới đây!

1. Bệnh thối bẹ lá cờ (Sheath rot)

• Tên thường gọi: Bệnh thối bẹ, bệnh thối bẹ lá cờ
• Tên tiếng anh: Sheath rot
• Tác nhân gây hại: Sarocladium oryzae (Acrocylindrium oryzae)

 Bệnh thối bẹ trên cây lúa được gây ra bởi tác nhân là nấm bệnh Sarocladium oryzae. Nấm bệnh này thường xuất hiện và gây hại cho lúa ở giai đoạn lúa gần trổ bông. Bệnh xâm nhiễm ở các bẹ lá đòng nên còn được gọi là bệnh thối bẹ lá cờ.

Nấm bệnh phát sinh và phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ cao, ẩm độ không khí cao, gây hại đặc biệt nghiêm trọng trong các vụ lúa mùa. 

Cây lúa bị nhiễm bệnh có các triệu chứng được mô tả như sau: bệnh ban đầu làm xuất hiện các vết bệnh có hình bầu dục hoặc hình bất định có chiều dài khoảng 0,5 – 1,5cm. Vết bệnh có tâm màu xám, xung quanh có viền nâu hoặc nâu sẫm. Dần dần đốm bệnh phát triển lớn dần, nối liền nhau rồi lây lan ra khắp bẹ lá. 

Bệnh làm cho lúa bị nghẽn đòng, bông không trổ thoát, lá lúa chuyển vàng. trên bông xuất hiện các lớp nấm màu trắng. Các bông trổ được thì bị tình trạng hạt lửng, hạt lép, hạt lem.

2. Bệnh thối thân (Stem rot)

• Tên thường gọi: Bệnh thối thân, bệnh tiêm lụn
• Tên tiếng anh:Stem rot
• Tác nhân gây bệnh: Helminthosporium sigmoideum

Bệnh thối thân trên cây lúa trong trường hợp này được gây ra bởi tác nhân là nấm Helminthosporium sigmoideum gây ra. Nấm bệnh thường tấn công lúa vào các thời điểm quan trọng trong việc quyết định năng suất lúa như là giai đoạn làm đòng, giai đoạn lúa trổ và có thể xuất hiện luôn cả giai đoạn lúa chín. Bệnh sẽ xuất hiện từng chỏm nhỏ bắt đầu từ các khu vực trũng thấp rồi dần dần lan ra khắp các trà lúa. 

Con đường xâm nhập của nấm bệnh thông qua các vết thương cơ giới, vết thương do côn trùng, sâu hại tấn công nằm gần mặt nước. Ban đầu vết bệnh có màu đen nhỏ, rồi lan dần dần ra. Lá chuyển sang vàng và khô héo dần do con đường vận chuyển dinh dưỡng và nước lên lá bị ức chế, tắc nghẽn bởi nấm bệnh gây ra. 

Nấm bệnh chui vào cac bẹ lá trong thân làm cho chồi và bẹ lúa bị thối, cây chết dần từ lá ngoài vào lá trong. Một số cây thì suy yếu, thấp còi, chiều cao cây có xu hướng thấp dần rồi chết rụi đi nên bệnh còn được biết đến với tên gọi là bệnh tiêm lụn.

Khi bóc tách bẹ lá thì quan sát thấy các sợi tơ nấm màu trắng đi kèm các hạch nấm nhỏ li ti màu đen.

Điều kiện đất ngập sâu, thoát nước kém, sạ cấy dày, cây um tùm khiến cho nấm dễ phát triển và lây lan. Bệnh này thường bắt gặp trên các trà lúa muộn.

3. Biện pháp quản lý

Biện pháp canh tác:

• Chọn giống khỏe, giống có nguồn gốc rõ ràng, tỷ lệ nảy mầm cao.
• Gieo sạ, cấy lúa với mật độ thích hợp, không sạ cấy quá dày dễ làm nấm bệnh pháp sinh.
• Tạo các đường thoát nước cho ruộng lúa, tránh để tình trạng ứ đọng nước trong ruộng.
• Giai đoạn sau của lúa cần hạn chế bón phân đạm, bổ sung phân lân và kali để tăng cường sức đề kháng cho cây.

Biện pháp hóa học:

Sử dụng các sản phẩm có hoạt chất diệt trừ nấm như Zineb, Maneb, Kitazin,... để phun phòng trừ nấm khi có các biểu hiện trên ruộng.

Thực hiện đúng hướng dẫn sử dụng cũng như các nguyên tắc an toàn lao động trong quá trình sử dụng thuốc BVTV.

Biện pháp sinh học:

Phun phòng ngừa sớm bệnh thối thân, bệnh thối bẹ bằng các chế phẩm sinh học có chứa nấm đối kháng, nấm ký sinh có lợi như là Trichoderma, Metarhizium, Beauveria,….

Chúc quý bà con có một mùa vụ thành công!