Các biện pháp quản lý sâu đàn gây hại trên lúa

Sâu đàn có danh pháp khoa học là Spodoptera mauritia, chúng xuất hiện ở hầu hết các vùng trồng lúa ở châu Á. Tại Việt Nam, sâu đàn xuất hiện phổ biến ở các tỉnh khu vực miền Nam nhiều hơn. Sâu đàn không chỉ tấn công trên lúa mà còn gây hại trên một số ký chủ khác như là bắp, đậu xanh, đu đủ, cỏ hòa bản,…. Làm cách nào để quản lý sâu hại một cách hiệu quả? Mời độc giả tìm hiểu thông tin về đối tượng này cùng Sinh Học Châu Á.

• Tên khoa học: Spodoptera mauritia
• Tên gọi khác: sâu keo, sâu cắn chẻn, sâu cắn gié

1. Đặc điểm của sâu keo, sâu cắn chẻn

Loài sâu này thường xuất hiện thành đàn nên được gọi là sâu đàn. Vòng đời của chúng từ 45 – 60 ngày, với 4 giai đoạn chính là: trứng – ấu trùng –  nhộng – con trưởng thành.

• Giai đoạn trứng: Thời gian ủ trứng kéo dài 3 – 5 ngày. Trứng có hình tròn, hơi dẹt. Đường kính trứng từ 0,4 – 0,6mm. Khi mới đẻ trứng có màu trắng như sữa dần chuyển sang màu vàng xám. Đến khi gần nở thì trứng có màu xám đen. Trứng của sâu nằm thành từng ổ và được bao phủ bởi lớp lông.
• Giai đoạn ấu trùng – sâu non: quá trình phát triển của sâu non từ 15 – 24 ngày. Sâu có 5 tuổi. Khi mới nở, sâu có màu xanh lục, càng nhiều tuổi thì màu chuyển sang màu nâu. Sâu có chiều dài 35 – 40mm. Ở giữa thân có một sọc nhạt màu, mỗi bên lại có 3 sọc chạy dọc thân có màu nâu và xanh. Phía trên các sọc đó thì có các chấm đen hình bán nguyệt. 
• Giai đoạn nhộng: Thời gian làm nhộng từ 7 – 15 ngày. Nhộng có màu nâu đậm, chiều dài 12 – 14 mm, cuối bụng có 2 gai nhỏ.
• Giai đoạn ngài (bướm): con trưởng thành có kích thước 14 – 20mm, chiều dài sải cánh là 30- 35mm. Phần thân của bướm có màu nâu xám. Cánh trước có màu đen xám có nhiều đốm và đường vân. Bên ngoài cánh có một đường gợn sóng đậm màu, đường vân phụ có màu trắng xám gợn sóng. Bên trong lại có một đường vân xám chạy song song và ở giữa có một chấm đen to, bên dưới lại có một số đốm trắng nhỏ. Cánh sau có màu trắng hơi nâu, bên ngoài có màu nâu đậm. Mỗi con cái có khả năng đẻ từ 200 – 300 trứng.

Bướm thích ánh sáng đèn và hoạt động mạnh về đêm, ban ngày chúng thường ẩn náu dưới lá hoặc cỏ. Chúng có tập quán sống bầy đàn nên khả năng cắn phá rất mạnh.

2. Sâu đàn gây hại cho lúa

Sâu non ban đầu chỉ ăn lá từ ngoài bìa lá ăn dần vào trong gân lá. Khi sâu lớn chúng cắn đứt luôn cả phiến lá. Giai đoạn lúa làm bông, sâu đàn cắn ngang làm đứt cuống bông, cuốn gié nên còn được gọi là sâu cắn gié. Chúng thường xuyên di chuyển ra các ruộng khác để tìm thức ăn. Khi chạm vào sâu chúng có xu hướng cuộn tròn lại. Sâu cắn phá vào ban đêm hoặc vào những ngày trời âm u, nhiều mây.

Lúa bị tấn công sẽ trụi lá, làm giảm khả năng quang hợp của cây khiến cho cây kém phát triển, thậm chí là chết đi.

3. Biện pháp quản lý

Biện pháp canh tác:

• Làm đất kỹ trước khi trồng lúa
• Thường xuyên dọn dẹp cỏ dại, phát quang bờ bụi để bướm không có nơi trú ẩn.
• Điều tiết nước trong ruộng một cách hợp lý.
• Thường xuyên thăm ruộng để nắm bắt diễn biến dịch hại trên đồng.

Biện pháp hóa học:

Khi mật số sâu gây hại cao thì có thể dùng thuốc BVTV để kiểm soát. 

Sử dụng các sản phẩm hóa học có chứa gốc lân hữu cơ, gốc Pyrethroid (gốc Cúc tổng hợp),… để tiêu diệt sâu đàn ở ngay từ thời điểm sâu non.

Lưu ý: Việc sử thuốc BVTV quá nhiều dễ dẫn đến tình trạng đất chai sần, thoái hóa, hệ vi sinh có lợi trong đất giảm đi. Đồng thời, sử dụng thuốc BVTV không đúng hướng dẫn dễ dẫn đến tình trạng kháng thuốc ở côn trùng, sâu hại, khiến cho việc xử lý chúng ở các mùa vụ sau gặp khó khăn.

Biện pháp sinh học:

• Bảo vệ các loài thiên địch tự nhiên như: chim, cá, ong ký sinh,…
• Sử dụng chế phẩm sinh học Disa ngay từ thời điểm đầu vụ để phòng ngừa sâu đàn nói riêng và các các loại sâu ăn lá nói chung. Xem thêm về sản phẩm DISA.

Mời bà con xem thêm một số biện pháp quản lý đối tượng gây hại khác trên lúa:

Biện pháp quản lý dòi đục lá lúa

Biện pháp quản lý sâu keo mùa thu hại lúa