Các loại ngộ độc trên cây lúa và biện pháp khắc phục

Trong canh tác lúa, bên cạnh các vấn đề phát sinh do sâu bệnh thì các triệu chứng dinh dưỡng bất thường trên cây cũng cần được đặc biệt quan tâm. Tình trạng mất cân đối các chất dinh dưỡng hoặc các rối loạn sinh lý của cây đều ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của lúa. Ngoài các vấn đề liên quan đến dinh dưỡng  đa lượng thì dinh dưỡng trung-vi lượng và tình trạng ngộ độc trên lúa cũng rất quan trọng. Mời bà con cùng Sinh Học Châu Á điểm qua một số triệu chứng ngộ độc phổ biến trên cây lúa trong bài viết này.  

Có các dạng ngộ độc nào ở trên lúa?

1. Ngộ độc do nhiễm mặn trên lúa 

Tình trạng lúa bị ngộ độc mặn thường bắt gặp nhiều ở các khu vực trồng lúa ven biển vào giai đoạn đầu và cuối mùa mưa.  

Theo chia sẻ của chuyên gia thì ngộ độc do mặn được chia làm 2 dạng triệu chứng: 

  • Triệu chứng trực tiếp: Chóp lá lúa bị cháy, cuốn lại và khô đi, cây lúa sinh trưởng kém, nở bụi ít và thậm chí là chết đi. Lý giải cho hiện tượng này là khi lúa bị ngộ độ do mặn thì hàm lượng Na+ tăng cao, do đó khi cây hút nước và thải ra ở đỉnh chóp thì lượng Na+ động lại kết hợp với ánh sáng mặt trời làm lúa bị cháy đi. 
  • Triệu chứng gián tiếp: Khi lượng Na+ trong đất và nước quá cao làm cản trở quá trình hút nước và dinh dưỡng của cây. Từ đó cây không thể lấy đạm và kali, do đó khi bị ngộ độc mặn cây lua thường đi kèm biểu hiện thiếu đạm và kali. Quan sát thấy vào thời kỳ lúa trổ, vỏ trấu có màu trắng, không có thụ phấn được nên không có hạt bên trong. 
Lúa bị ngộ độc do nhiễm mặn

Về cơ bản các biện pháp phòng ngừa ngộ độc mặn thường mang tính cộng đồng và phụ thuộc lớn vào tập quán canh tác của địa phương đó. Bà con có thể chủ động giúp cây phát triển tốt hơn nhờ việc sử dụng các giống lúa mang gene chịu mặn. Đồng thời trong quá trình canh tác lúa kết hợp cải tạo đất, san phẳng mặt ruộng và “kê đất làm mương phèn” giúp thoát mặn, rửa mặn rất hiệu quả.  Sử dụng vôi nung để vừa xử lý mặn vừa xử lý phèn.  

2. Ngộ độc phèn trên lúa 

Ngộ độc phèn trên lúa thường xảy ra nhiều vào vụ Hè Thu ở nhiều tỉnh thành trên cả nước. Nguyên nhân của hiện tượng này là do thời tiết khô hạn, ít mưa vào đầu vụ khiến cho tầng đất dễ bị oxy hóa sinh dẫn đến xì phèn từ các kẽ nứt. 

Triệu chứng của ngộ độc phèn được chia thành ngộ độc phèn do sắt (Fe3+) và ngộ độc phèn do nhôm (Al3+): 

  • Ngộ độc phèn do sắt (Fe3+) ( ngộ độc phèn nóng): lá cây có màu hơi vàng, trên lá già có các đốm nhỏ màu nâu, lan từ chóp xuống khắp lá, khiến lá có cuối cùng có màu nâu, bầm tím. Khi bị nhiễm nặng thì toàn bộ lá chuyển nâu, bụi lúa bi rụi. Khi quan sát rễ sẽ thấy rễ thưa thớt, ngắn, quăn queo và có màu nâu đậm. 
  • Ngộ độc phèn do nhôm (Al3+) (ngộ độc phèn lạnh): lá lúa bị ngộ độc nhôm có một số điểm đặc trưng là trên gân lá xuất hiện vệt vàng lục hoặc trắng lục, biểu hiện trước tiên là ở các lá già.  
Một số biểu hiện của cây lúa bị ngộ độc phèn

Các biện pháp để hạn chế ngộ độc phèn đó là đào mương thoát phèn, kết hợp bón vôi và bón lân (nung chảy hoặc apatit) để cải tạo pH đất; tiến hành giữ nước trên tầng mặt trong mùa khô để hạn chế quá trình oxy hóa xảy ra. 

Bà con có thể thay thế vôi bằng sản phẩm cải tạo pH đất sinh học . Xem thông tin về sản phẩm pH đất. Sản phẩm giúp cân bằng pH đất chỉ sau 3 ngày và duy trì ổn định nhiều tháng dài nhờ hệ vi sinh vật cải tạo đất hoạt động và gia tăng sinh khối không ngừng. 

3. Ngộ độc hữu cơ trên lúa 

Ngộ độc hữu cơ trên lúa ( tình trạng lúa nghẹt rễ) xảy ra do nguyên nhân trong đất thiếu oxy, gây nên tình trạng yếm khí làm ức chế sự hô hấp của rễ lúa.  

Ngộ độc hữu cơ thường xảy ra trên các ruộng canh tác liên tục, rơm rạ ở vụ trước chưa được phân hủy hết khiến nảy sinh acid hữu cơ và các khí như H2S, CH4,… khiến cho rễ lúa bị ngộ độc, không thực hiện được chứng năng. 

Triệu chứng của ruộng lúa ngộ độc hữu cơ là cây lúa không phát triển, lá có ngọn màu vàng đỏ, khô dần từ chóp xuống dưới, lá bị hại nặng có thể chuyển vàng đỏ đến 1/3 lá, đồng thời cây dễ nhiễm bệnh đốm nâu. Khi nhổ rễ lên sẽ thấy rễ lúa bị thối đen, có mùi hôi tanh, rễ phát rễ mới, đẻ nhánh ít. Các biện pháp bổ sung dinh dưỡng vẫn không  thể phục hồi cây. 

Cây lúa lúa non bị ngộ độc hữu cơ

Để khắc phục hậu quả hiện tượng này thì bà con cần phải thực hiện một số biện pháp sau:  

  •  Khi phát hiện lúa có dấu hiệu ngộ độc, bà con cần dừng ngay việc bón phân, đặc 
    biệt là đạm cho đến khi xử lý xong ngộ độc và lúa ra rễ mới. 
  • Tiến hành làm cỏ, rồi tháo nước ra khỏi ruộng khoảng 2 đến 3 ngày hoặc dài hơn, 
    cho đến khi thấy ruộng khô nứt chân chim thì bơm nước trở lại. 
  • Đối với các ruộng có độ trũng sâu, khó thoát nước thì cần tiến hành bón thêm vôi bột, 
    sục bùn cho khí độc thoát ra. 
  • Khi rễ lúa có dấu hiệu bén rễ trở lại thì cung cấp dinh dưỡng qua lá  
    để cây mau hồi phục 

Đồng thời bà con cần đặc biệt quan tâm xử lý rơm rạ ngay từ đầu vụ để ngăn chặn hiện tượng ngộ độc này. Sử dụng chế phẩm phân hủy rơm rạ KIRA để xử lý nhanh rơm rạ sau thu hoạch chỉ trong 5 ngày. Sản phẩm có quy trình sử dụng dễ dàng, phù hợp với nhiều điều kiện ruộng khác nhau.  

KIRA phân hủy gốc rạ chỉ sau 5 ngày, trả “vàng” cho ruộng

Để sử dụng được sản phẩm này bà con cần lưu ý thời gian để đất trống tối thiểu phải 5 ngày.

Các bước tiến hành xử lý như sau:

  • Bước 1: Sau khi thu hoạch lúa xong thì tiến hành cày xới vùi gốc rơm rạ.
  • Bước 2: Rải hoặc phun KIRA đều khắp mặt ruộng. Mỗi gói KIRA sử dụng cho 1000 – 1500 m2.
  • Bước 3: Giữ ruộng ẩm từ 5 – 7 ngày để quá trình phân hủy được diễn ra.
  • Bước 4: Tiến hành cày xới và gieo sạ như bình thường.

Xem ngay Video hướng dẫn khắc phục ngộ độc hữu cơ trên lúa.

Liên hệ chúng tôi theo đường dây nóng 0835 688 988 để được giải đáp các thắc mắc về kỹ thuật canh tác lúa.