Đạo ôn hại lúa (Rice Blast) và các biện pháp quản lý

Đạo ôn hại lúa là một trong những bệnh hại xuất hiện sớm và diễn biến hầu như xuyên suốt các giai đoạn phát triển của lúa. Bệnh đặc biệt gây hại mạnh vào thời điểm canh tác vụ Thu Đông và Đông Xuân, làm ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng nông sản. Cùng Sinh Học Châu Á tìm hiểu các thông tin về đạo ôn cũng như biện pháp quản lý bệnh hại này một cách hiệu quả.

• Tên thường gọi: bệnh đạo ôn, bệnh cháy lá
• Tác nhân gây hại: Pyricularia Oryzae 

1. Nguyên nhân phát sinh bệnh

Đây là một trong những loại bệnh hại phổ biến và gây nguy hiểm trên cây lúa. Vào khoảng năm 1560, bệnh lần đầu tiên được phát hiện ở Italia. Ở Việt Nam, vào năm 1921, F. Vincens đã phát hiện bệnh ở các trà lúa phía Nam. Đến năm 1951, bệnh đạo ôn được phát hiện tại vùng Bắc Bộ bởi một người Pháp tên là Roger.

Bệnh đạo ôn do nấm hại Pyricularia Oryzae gây ra. 

Nấm bệnh phát triển trong điều kiện không khí có độ ẩm cao (>90%), nhiệt độ dao động từ 20 – 28 oC, thuận lợi nhất là 24 – 28 oC. Thực tế đồng ruộng cho thấy bệnh đạo ôn gây hại và lây lan mạnh trong điều kiện sương mù, mưa hoặc khi biên độ nhiệt ngày và đêm lớn. 

Bên cạnh đó, các yếu tố ngoại cảnh như đất đai, phân bón, khả năng kháng đạo ôn của giống,… cũng tác động không nhỏ đến quá trình phát triển của bệnh. 

Thông thường trên đồng ruộng nhiễm bệnh là một trong các dấu hiệu cho thấy đồng ruộng đang có dấu hiệu thừa đạm. 

2. Triệu chứng của cây lúa bị nhiễm bệnh đạo ôn

Đạo ôn ở giai đoạn đầu ( giai đoạn cấp tính) rất khó phát hiện. Bệnh thường được phát hiện khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn mãn tính, bào tử nấm bắt đầu phân  tán trong môi trường.

Bệnh gây hại ở tất cả các giai đoạn sinh trưởng của cây trồng, từ khi cây lúa bắt đầu mạ non đến khi lúa chín. 

Đạo ôn trên mạ: 

Ban đầu trên mạ xuất hiện các vết hình bầu dục rồi chuyển sang hình thoi, có màu nâu hoặc vàng nâu. Khi bệnh nặng, các vết bệnh liên kết với nhau làm cho mạ khô và chết đi.

Đạo ôn trên lúa:

• Đạo ôn trên lá: xuất hiện các chấm nhỏ như đầu kim, sau đó vết bệnh lớn dần, có hình oval. Ở giữa vết bệnh có màu xám trắng, xung quanh là các viền hẹp màu nâu nhạt, hẹp dần về hai đầu. Khi bệnh tiến triển nặng thì các vết bệnh liên kết lại với nhau thành các mảng lớn, vì lí do này mà bệnh đạo ôn còn được gọi là bệnh cháy lá.
• Đạo ôn trên cổ lá: phần giữa phiến lá và bẹ xuất hiện các vết bệnh màu nâu đỏ rồi chuyển thành nâu sẫm. Bệnh có thể dẫn đến tình trạng gãy lá và hư lá.
• Đạo ôn trên thân: vết bệnh màu nâu, làm cho đốt thân bị khô và teo tóp lại. Nếu đạo ôn tấn công đốt thân ở giai đoạn lúa mang bông sẽ làm cây bị hiện tượng lép trắng.
• Đạo ôn cổ bông, cổ gié: các vết bệnh có màu nâu, bông bị khô héo, gié cho hạt bị lép trắng.
• Đạo ôn trên hạt: Vết bệnh màu nâu xám, có thể xuất hiện trên vỏ trấu hoặc trong hạt. Đây là chính là một trong những nguyên nhân gây lây nhiễm bệnh cho mùa vụ sau.

3. Ảnh hưởng của bệnh đạo ôn đến ruộng lúa như thế nào?

Bệnh khó phòng trị và hiệu quả xử lý không cao. Bệnh lây lan mạnh, khó kiểm soát và rất dễ bùng phát thành dịch.

Bệnh làm giảm hiệu suất quang hợp và khả năng trao đổi của cây khiến cho quá trình vô hạt gặp nhiều khó khăn, hạt lép, hạt lửng, giảm năng suất.

Bệnh nếu không được phát hiện và phòng trị kịp thời có thể khiến bà con nông dân mất trắng.

Biện pháp quản lý nhện gié hại lúa

Biện pháp quản lý muỗi hành hại lúa

4. Biện pháp quản lý

Biện pháp canh tác:

• Chọn giống canh tác có khả năng kháng bệnh cao
• Áp dụng biện pháp IPM (quản lý dịch hại tổng hợp)
• Thăm đồng thường xuyên để kịp thời phát hiện tiến triển bệnh 
• Bón phân hợp lý ( không sử dụng thuốc đặc trị nấm và một loại phân bón lá để điều trị đạo ôn trên lúa – TS. Hồ Văn Chiến).

Biện pháp hóa học:

Tham khảo sử dụng các sản phẩm bảo vệ thực vật có chứa hoạt chất diệt nấm bệnh như Fenoxanil + Isoprothiolane, Tricyclazole,….

Lưu ý: Cần tuân thủ đúng nguyên tắc an toàn khi sử dụng thuốc BVTV hóa học. Sử dụng thuốc đúng hướng dẫn sử dụng và liều lượng khuyến cáo. Việc sử dụng thuốc thường xuyên sẽ làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái và đất trồng lúa. 

Biện pháp sinh học: 

Việc sử dụng các sản phẩm sinh học trong quá trình canh tác lúa nói riêng, cây trồng nói chung đang và sẽ trở thành xu thế sản xuất nông nghiệp. 

Sản phẩm : Hộp  Đạo ôn – vi khuẩn

Đạo ôn – vi khuẩn là dòng chế phẩm sinh học được ra đời từ hoạt động nghiên cứu của Bộ khoa học và công nghệ với chức năng phòng ngừa, xử lý nấm bệnh đạo ôn trên lúa. 

Trong một gram sản phẩm chứa đến 1.500.000 bào tử nấm Chaetomium cupreum kết hợp cùng với đồng diệt khuẩn. Nấm đối kháng này sẽ ký sinh và tiết enzyme để phá hủy vách tế bào của nấm bệnh đạo ôn, làm ức chế quá sinh trưởng và khiến chúng chết đi.

Bên cạnh đó, sự kết hợp của nấm Chaetomium cupreum và một số phụ gia đặc biệt trong “Đạo ôn – vi khuẩn” giúp tăng cường khả năng đối kháng tác nhân gây bệnh và kích thích cây tiết ra “vacxin”  tăng cường  khả năng chống lại các bệnh hại.

Sản phẩm trải qua quá trình nghiên cứu và kiểm duyệt gắt gao, đảm bảo đủ tiêu chuẩn hiệu quả – an toàn – thân thiện.

Liên hệ chúng tôi nhận tư vấn về sản phẩm!

Chúc quý bà con có một mùa vụ thắng lợi!