Quản lý sâu cuốn lá ( Leaf roller) hại lúa

Sâu cuốn lá là một loài sâu hại phổ biến ở các khu vực trồng lúa trên khắp cả nước. Sâu cuốn lá xuất hiện và gây hại quanh năm gây nên những ảnh hưởng nghiêm trọng đối với các ruộng lúa. Các biện pháp quản lý sâu cuốn lá cần được thực hiện thường xuyên, đúng lúc, đúng phương pháp mới đem lại hiệu quả cao. Cùng Sinh Học Châu  Á tìm hiểu các thông tin về loài sâu hại lúa này.

• Tên khoa học: Cnaphalocrocis medinalis (sâu cuốn lá nhỏ) và Pelopidas mathias (sâu cuốn lá lớn)
• Tên tiếng anh: Leaf roller

1. Đặc điểm sâu cuốn lá nhỏ

Sâu cuốn lá nhỏ có danh pháp khoa học là Cnaphalocrocis medinalis đây là loài sâu xuất hiện phổ biến trên các trà lúa.

Sâu cuốn lá nhỏ có vòng đời từ 28 -36 ngày, trải qua các giai đoạn: trứng –  ấu trùng – nhộng – con trưởng thành (ngài).

• Giai đoạn trứng: từ 6 – 7 ngày, trứng nhỏ, hình bầu dục có vân hình lưới. Trứng mới đẻ có màu trắng đục, gần nở thì chuyển màu vàng. Trứng phân bố cả hai mặt của lá, nhưng chủ yếu vẫn là ở mặt trên.
• Giai đoạn ấu trùng (sâu): từ 15 – 25 ngày. Sâu có 5 tuổi. Từ tuổi 2 trở đi sâu bắt đầu nhả tơ để cuốn các mép lá lại. Sâu mới nở có màu trắng trong, phần đầu có màu nâu sáng, khi sâu ăn các lá lúa thì cơ thể chuyển sang màu xanh.
• Giai đoạn nhộng: giai đoạn này khoảng 6 – 8 ngày. Nhộng có màu hơi hồng. Nhộng có mầm cánh, râu và chân kéo dài qua đốt bụng thứ 4. Lỗ thở của nhộng nhô lên trên, phần đốt bụng thứ 6 và thứ 8 hóp lại.
• Giai đoạn ngài: tính từ thời điểm vũ hóa đến khi đẻ trứng kéo dài từ 2- 7 ngày. Bướm nhỏ, có cánh màu trắng đục, trên cánh có 3 sọc ngang màu nâu. Ở con đực thì ⅔ cánh có các chấm đen lớn, trên các chấm có các chùm lông.

Nhộng vũ hóa về đêm, con trưởng thành có tính hướng quang rất mạnh. Bướm bay không quá cao chỉ ngang tầm chiều cao cây lúa. 

2. Đặc điểm của sâu cuốn lá lớn

Sâu cuốn lá lớn có danh pháp khoa học là Pelopidas mathias, sâu cuốn lá lớn có vòng đời từ 32 – 40 ngày, cũng biến thái qua 4 giai đoạn như ở sâu cuốn lá nhỏ.

• Giai đoạn trứng: kéo dài 4 ngày. Trứng có hình bán cầu, phần đỉnh bằng phẳng, ở giữa hơi lõm vào. Trứng mới đẻ có màu xám tro chuyển dần sang màu nâu vàng, khi gần nở thì có màu đen tím, bề mặt trứng có vân.
• Giai đoạn ấu trùng: kéo dài 18- 19 ngày. Phần đầu sâu lớn hơn thân, khi mới nở có xanh lá. Sâu ăn vỏ trứng rồi bò ra, nhả tơ cuộn lá lại thành bao và nằm trong đó.
• Giai đoạn nhộng: nhộng có thời gian 6 – 7 ngày. Nhộng nhìn như đầu đạn, phần đầu bằng, phần đuôi nhọn, có màu vàng nhạt. Càng gần ngày vũ hóa thì nhộng càng chuyển sang màu đen, có vòi kéo dài qua đốt bụng thứ 2. Nhộng thường nằm ở phía dưới thân giữa các khóm lúa.
• Giai đoạn con trưởng thành: bướm có màu đen xen lẫn màu vàng ánh kim. Đầu và ngực của chúng bằng nhau, có mắt kép, râu mọc gần mắt. Cánh trước của bướm có màu nâu tối, ở giữa có 8 chấm trắng xếp thành vòng cung. Cánh sau có màu đen, có 4 chấm xếp thành đường.

3. Sâu cuốn lá hại lúa

Cả sâu cuốn lá lớn và sâu cuốn lá nhỏ đều xuất hiện ở hầu hết các giai đoạn của lúa. Tuy nhiên, việc gây hại ở giai đoạn đầu không ảnh hưởng đáng kể, cần đặc biệt quan tâm khả năng gây hại lúa giai đoạn đòng – trổ.

Sâu cuốn lá nhả tơ và cuốn các lá lại. Ở bên trong chúng cắn phá phần mô trên mặt và diệp lục của lá để lại các vệt trắng trên lá. Lúa bị sâu cuốn lá tấn công sẽ còi cọc, diện tích quang hợp bị giảm nên khả năng tổng hợp dưỡng chất, tinh bột cũng giảm theo khiến cho bông ít, hạt lép nhiều. 

Tìm hiểu thêm một số đối tượng gây hại trên lúa:

Quản lý chuột cắn phá ruộng lúa

Quản lý rầy nâu hại lúa

Quản lý rầy bông hại lúa

Quản lý sâu đục thân 2 chấm gây hại trên lúa

4. Biện pháp quản lý

Biện pháp canh tác:

• Vệ sinh, dọn dẹp ruộng đồng kỹ càng trước và trong suốt mùa vụ.
• Gieo sạ với mật số phù hợp, không sạ quá dày
• Bón phân cân đối, nhất là không bón thừa đạm.
• Sử dụng các bẫy để bắt bướm.

Biện pháp hóa học:

Giai đoạn lúa còn nhỏ không nên sử dụng thuốc BVTV vì sẽ làm mất cân bằng sinh thái, gây khó khăn cho việc xử lý về sau.

Khi mật số của đối tượng này tăng cao, đặc biệt là giai đoạn đòng – trổ ( từ 20 con/m2) thì sử dụng các loại thuốc có chứa hoạt chất Hydrochloride, Fenitrothion,….

Nên xử lý khi sâu ở tuổi 1, tuổi 2 thì mới hạn chế được thiệt hại và sự bùng phát số lượng sâu hại về sau. Trong quá trình sử dụng thuốc BVTV phải tuân theo hướng dẫn về cách sử dụng và liều lượng khuyến cáo từ nhà cung cấp.

Biện pháp sinh học:

• Thu hút các loài thiên địch tự nhiên như ong mắt đỏ để khống chế mật số sâu.
• Sử dụng chế phẩm sinh học DISA – kiểm soát sâu cuốn lá từ giai đoạn đầu. DISA chứa vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt), khi sâu  cuốn lá ăn phải Bt thì vi khuẩn này sẽ sinh ra các tinh thể khiến cho quá trình tiêu hóa của sâu bị lỗi, sâu bị chết do đói. 

Xem thêm thông tin chi tiết về sản phẩm tại đây.