Biện pháp quản lý sâu phao đục bẹ (New Rice Caseworm) gây hại trên lúa

Sâu phao đục bẹ là một đối tượng mang một nửa đặc điểm của sâu phao và một nửa của sâu đục thân nên còn được tạm gọi là “sâu phao mới”. Chúng có khả năng thích nghi tốt, gây hại trên lúa gây thiệt hại rất lớn cho bà con trồng lúa. Cùng Sinh Học Châu Á tìm hiểu các đặc điểm nổi bật cũng như cách thức gây hại của chúng trên ruộng lúa trong bài viết này.

Tên tiếng anh: New Rice Caseworm
Thuộc họ: Pyralidae
Thuộc bộ: Lepidoptera

1. Đặc điểm của sâu phao đục bẹ

Sâu phao đục bẹ là một loài sâu hại mới được phát hiện ở khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long từ năm 1998 nên chưa được định danh loài.

Ban đầu sâu được tìm thấy ở Sóc Trăng và Tiền Giang, rồi sau đó nhanh chóng lan rộng ra các tỉnh ở khắp khu vực.

Nhiều người thường nhầm lẫn rằng sâu phao (Caseworm) và sâu phao đục bẹ (New Rice Caseworm) là giống nhau, nhưng thực chất đây là hai loài khác nhau.

Sâu phao đục bẹ, còn được gọi là sâu phao mới vì chúng vừa có đặc điểm của sâu phao, vừa có đặc điểm của sâu đục thân. Dưới đây là một số thông tin về hình thái và đặc tính sinh học của chúng:

Trứng: Trứng có hình tròn hơi dẹp, mới đẻ có màu trắng trong suốt chuyển dần sang màu vàng nhạt. Trứng nằm thành cụm hoặc thành hàng ở bẹ lúa. Thời gian ủ trứng từ 4 – 5 ngày. \
Ấu trùng (sâu): Ấu trùng có 5 tuổi. Khi mới nở chúng có màu trắng ngà, phần đầu màu nâu. Sang tuổi 2 – 4, sâu chuyển sang màu vàng, kích thước gia tăng ở tuổi 4 khoảng 12 -13mm. Khi bước sang tuổi 5, sâu chuyển sang màu vàng sậm, đầu có màu đen, thân cứng chắc, mập mạp với chiều dài cơ thể là 16 -18mm.
Nhộng: Nhộng thường nằm ở sát gốc lúa với kích thước chiều dài 10 – 12mm, chiều ruộng 4mm. Ban đầu nhộng có màu trắng ngà càng gần ngày vũ hóa thì càng chuyển sang màu nâu sậm.
Thành trùng: Bướm có kích thước nhỏ, màu vàng nâu, ở giữa cánh có 2 đốm nâu lớn, cuối cánh có rìa đen viền trắng. Thành trùng có hai giới tính. Con cái có màu nâu nhạt, thân dài 11 – 12mm. Con đực có màu nâu đậm, dài từ 7 – 8mm, trên cánh có nhiều đường vân trắng chạy ngoằn ngoèo. Cánh xếp hình tam giác, khi đậu đầu của chúng luôn hướng ngược xuống dưới.

Để phân biệt rõ sâu đục thân, sâu phao với sâu phao đục bẹ, mời bà con xem thông tin chi tiết về:

Đặc điểm đục thân hại lúa

Đặc điểm sâu phao gây hại trên lúa

2. Sâu phao đục bẹ gây hại trên lúa

Sâu phao đục bẹ (sâu phao mới) gần như xuất hiện quanh năm trên lúa, nhưng theo ghi nhận từ thực tế thì chúng phát triển mạnh và gây hại lớn nhất là vào vụ Đông Xuân (cao hơn khoảng 30% so với vụ Hè Thu).

Sâu phao mới phát triển trong điều kiện ruộng nhiều nước và tấn công gây hại phổ biến ở lúa giai đoạn dưới 30 ngày sau sạ.

Cách thức mà chúng gây hại trên lúa được mô tả như sau:

Sâu vừa tấn công lá vừa đục vào bẹ lúa. Sâu non tuổi 1 – 2 chủ yếu ăn lá. Chúng cắn các mô non trên lá, làm lá bị thủng,lá bị rách từ hai bên mép theo hình răng cưa, lá lúa gãy ngang và rơi xuống nước.

Đến tuổi 3 thì bắt đầu đục vào thân cây lúa khiến cho lúa bị héo vàng, thân bị chết, đọt cũng chết, cây thấp lùn, kém phát triển và không lâu sau sẽ chết toàn bộ.

3. Biện pháp quản lý

Biện pháp canh tác:

Gieo sạ với mật độ vừa phải, không sạ quá dày. Nên sử dụng phương thức sạ hàng để đảm bảo mật độ.
Bón phân cân đối, không nên bón quá nhiều phân đạm sẽ khiến mô lúa mềm, dễ bị tấn công.
Thời gian đầu nên giữ nước xâm xấp, không giữ nước quá cao.

Biện pháp hóa học:

Khi mật số sâu hại đạt tới ngưỡng thì sử dụng các hoạt chất hóa học để tiêu diệt chúng như là: Deltamethrin, Abamectin, Emamectin benzoate,… hoặc các thuốc hóa học có gốc lân hữu cơ.

Việc phun thuốc BVTV để diệt trừ sâu phao đục bẹ tuy giúp làm giảm mật số nhanh nhưng cũng diệt luôn những loài thiên địch có lợi trên đồng ruộng.

Biện pháp sinh học:

Kiểm soát sâu và côn trùng bằng sinh học giúp đảm bảo cân bằng sinh thái trên đồng ruộng, hạn chế các tác động xấu đến sức khỏe và môi trường.

Sử dụng các loài thiên địch tự nhiên trên đồng
Sử dụng chế phẩm diệt trứng và ấu trùng sâu phao DISA.

DISA có công dụng tiêu diệt trứng và các loài sâu non, sâu ăn lá nhờ vào khả năng ký sinh và tạo tinh thể từ vi khuẩn Bt, làm ức chế quá trình tiêu hóa của sâu khiến chúng bị chết.