Bọ xít hôi (Rice Bug) gây hại trên lúa như thế nào?

Bên cạnh các loại rầy hại lúa thì bọ xít hôi cũng là nhóm đối tượng cần quan tâm phòng trừ. Bọ xít gây hại cho cây lúa giai đoạn ngậm sữa làm gia tăng tỷ lệ hạt lép, hạt lửng khiến cho năng suất lúa sụt giảm nghiêm trọng. Các biện pháp phòng trừ nào mang lại hiệu quả cao mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng nông sản? Tìm hiểu các giải pháp này cùng Sinh Học Châu Á.

• Tên khoa học: Leptocorisa oratorius 
• Tên gọi khác: Bồ hút, bọ xít dài,…

1. Đặc điểm sinh học của bồ hút

Bọ xít hôi thường được tìm thấy ở hầu hết các khu vực trồng lúa, đặc biệt là các đồng lúa ven rừng, có nhiều cỏ dại hoặc gần kênh rạch. Bọ xít hại lúa hoạt động và phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết ấm áp, trời u ấm, có mưa xen kẽ. Khả năng hoạt động của nhóm côn trùng này tăng cao vào cuối mùa mưa.

Bọ xít hôi có hình thon dài, chúng còn được gọi là bọ xít dài vì thân, râu và chân đều rất dài. Bọ xít trưởng thành có màu xanh vàng pha lẫn màu nâu. Bọ xít hữu tính, con cái có kích thước khoảng 15 – 16mm, con đực thì có kích thước nhỏ hơn con cái. 

Phía dưới mặt bụng của bọ xít có màu xanh bạc. Bọ xít thường đẻ trứng vào 2 mặt lá, bẹ lá nhưng chủ yếu là ở mặt trên. Mỗi con cái có khả năng đẻ hàng trăm quả trứng (trung bình khoảng 250 – 300 trứng) trong suốt vòng đời 2 – 5 tháng. Trứng của chúng có hình bầu dục, ở giữa có vết lõm. Khi mới đẻ có màu trắng đục về sau chuyển dần sang màu nâu.

Trứng thường nằm thành ổ nằm dọc theo mặt lá (mỗi ổ có từ 10 – 15 trứng). Trứng nở vào buổi sáng sớm, con non mới nở tập trung quanh ổ, sau đó khoảng 2 – 3 giờ thì phân tán lên bông để gây hại. 

Bo xít non có màu nhạt hơn con trưởng thành. Cả bọ xít non và bọ xít trưởng thành đều gây hại cho lúa.

Bọ xít dài có vòng đời kéo dài từ 31 – 37 ngày, trải qua 3 giai đoạn: giai đoạn trứng ( 6 – 7 ngày); giai đoạn sâu non (17 – 22 ngày); giai đoạn bọ trưởng thành (7 – 8 ngày).

Bọ xít hôi có tính di động, nhờ đôi chân dài mà chúng di chuyển rất nhanh, chỉ một động thái nhỏ là chúng đã ẩn trốn đi rất nhanh. Bọ xít hoạt động mạnh vào buổi sáng sớm hoặc khi trời râm mát.

2. Bọ xít hôi gây hại trên lúa

Bọ xít hôi xuất hiện và gây hại trên lúa chủ yếu giai đoạn trổ lẹt xẹt,  lúa ngậm sữa đến chín sáp, gây thiệt hại nặng nhất là giai đoạn lúa ngậm sữa.

Cũng như nhiều loài côn trùng khác, bọ xít chích hút dịch của cây lúa, đặc biệt là hút các chất dinh dưỡng (nội nhũ) có trong hạt lúa, làm cho hạt lúa bị lép hoàn toàn hoặc bị lững. Gié lúa bị bạc màu, thẳng đứng, hình dạng hạt nhăn nhúm, có màu lốm đốm, có mùi hôi khó chịu.

Ruộng lúa bị bọ xít hút chích có thể làm giảm năng suất đến 50%.

Xem thêm:

> Biện pháp quản lý rầy nâu

> Biện pháp quản lý rầy phấn trắng

3. Quản lý bọ xít hôi hại lúa

Biện pháp canh tác:

• Dự tính thời điểm gieo sạ sao cho giai đoạn lúa bắt đầu chín thì bọ xít hôi vẫn chưa phát triển mạnh
• Xuống giống đồng loạt để tránh tình trạng bọ di chuyển từ đồng này sang đồng khác, rất khó xử lý.
• Vệ sinh đồng ruộng, diệt các loài cỏ dại, đặc biệt là loài cỏ ký chủ của chúng.
• Bón phân cân đối, điều tiết nước tưới. Khi mà mật độ bọ cao, có thể điều tiết nước ngâm ruộng để diệt trừ hiệu quả hơn.

Biện pháp hóa học:

Việc sử dụng thuốc BVTV chỉ thật sự cần thiết khi mật số của côn trùng gây hại quá cao, mà các biện pháp phòng trừ khác không có hoặc ít có tác dụng. 

Sử dụng các thuốc BVTV có tính lưu dẫn, vị độc, tiếp xúc,,, có chứa hoạt chất tiêu diệt bọ xít như là: Fenitrothion, Trichlorfon, Chlorpyrifos Methyl,….

Việc sử dụng thuốc BVTV phải tuân thủ theo khuyến cáo của nhà sản xuất và an toàn lao động. Không nên lạm dụng thuốc vì sẽ dẫn đến mất cân bằng sinh thái, gây nên hiện tượng kháng thuốc ở côn trùng.

Biện pháp sinh học:

• Trồng hoa thu hút thiên địch như bọ rùa, bọ đuôi kìm, bọ cánh cứng,…
• Sử dụng bẫy đèn
• Sử dụng thuốc diệt bọ xít hôi Metar. Với thành phần chứa hàng tỷ bào tử nấm đối kháng có khả năng ký sinh gây chết cho bọ trưởng thành và làm hư trứng của chúng. Trong Metar được bổ sung tinh dầu thơm giúp xua đuổi hiệu quả bọ xít cùng nhiều loài côn trùng khác trên ruộng.

Thông tin chi tiết về sản phẩm nhấp vào đây!